Drinkwaterbesparing: Bouwtafel Waterzuinige Wijken
Samen met meer dan 55 publieke en private partijen werken we aan (nieuwbouw)wijken die slim en zuinig met drinkwater omgaan. Dat is hard nodig, want door klimaatverandering, bevolkingsgroei en de bouw van 900.000 nieuwe woningen tot 2030 staat de drinkwatervoorraad onder druk. De afgelopen periode brachten we bestaande oplossingen in kaart en ontwikkelden we praktische hulpmiddelen. De volgende stap is het vastleggen van duidelijke richtlijnen, het uitvoeren van voorbeeldprojecten en het vergroten van bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak. Zo laten we zien: waterzuinig bouwen kan, en we doen het samen.
De opgave van voldoende drinkwater
Het is niet vanzelfsprekend dat er voldoende drinkwater beschikbaar blijft. Klimaatverandering, demografische ontwikkelingen en economische groei hebben gezorgd voor een toename van het watergebruik in de afgelopen jaren, terwijl de beschikbaarheid van bronnen onder druk staat. Op nationaal niveau wordt aangestuurd op de realisatie van 900.000 nieuwbouwwoningen tot 2030. Het drinkwater om al die woningen op het drinkwaternet aan te sluiten, is niet beschikbaar.
Steeds meer belanghebbenden zijn zich bewust van dit probleem. Dat zijn niet alleen de drinkwaterbedrijven en overheden, maar ook bouwers, ontwikkelaars, installateurs en vele anderen. In al deze sectoren stellen organisaties zich de vraag: wat kunnen we doen? Er is weliswaar een leveringsplicht van drinkwater, maar die is niet zoveel waard als er niets is om te leveren. Daarnaast is de huidige problematiek op het elektriciteitsnet inmiddels algemene kennis en zien we dus wat er kan gebeuren als we te lang wachten met handelen.
Maar hoe los je dit probleem dan op? Eén ding weten we zeker: niemand kan het alleen. En: er is al heel veel mogelijk. En: er gebeurt nog niet genoeg. En: er zijn een heleboel partijen die deze opgave heel scherp op het netvlies hebben en daarmee graag aan de slag gaan.
Samen werken aan oplossingen
Sinds 2023 werken we samen met zo’n 55 publieke en private partijen aan waterzuinig bouwen. We bundelden kennis en krachten, brachten bestaande oplossingen en technieken in beeld en zetten de eerste stappen richting grootschalige voorbeeldwijken. Zo creëren we bewijslast: het kan, we doen het, kom maar kijken. Deze bewijslast delen we ook met het Nationale plan van aanpak Drinkwaterbesparing vanuit het Rijk. We hebben onze acties uitgezet via drie lijnen: Denken, Doen en Vertellen.
Manifest Waterzuinige Wijken: versnel waterbesparing in nieuwbouw
De Bouwtafel Waterzuinige Wijken roept met een manifest, ondersteund door meer dan 55 publieke en private partners, op om waterbesparing in nieuwbouw sneller de norm te maken. Door de groeiende druk op de drinkwatervoorziening is drinkwater niet langer vanzelfsprekend. Waterzuinig bouwen met toepassingen zoals waterbesparend sanitair, hergebruik van regenwater en grijswater en alternatieve bronnen kan het drinkwatergebruik per woning met wel 45% verminderen.
Het manifest benadrukt dat watercongestie een groeiende bedreiging vormt voor woningbouw en economische ontwikkeling. Daarom pleiten wij voor duidelijke regelgeving, landelijke richtlijnen en versnelling van waterbesparende maatregelen. Op 16 juni 2026 wordt het manifest overhandigd aan Tweede Kamerleden en waterwoordvoerders van de vaste commissies voor Infrastructuur & Waterstaat en Volkshuisvesting & Ruimtelijke Ordening. Samen bouwen wij aan waterzuinige wijken van de toekomst.
Waterzuinig Wonen richtlijn en risicobeheer huishoudwatersystemen
Binnen de Bouwtafel Waterzuinige Wijken zijn twee nieuwe documenten ontwikkeld die bijdragen aan de verdere professionalisering van waterzuinig bouwen en het veilig toepassen van huishoudwatersystemen in woonwijken.
Richtlijn Waterzuinig Wonen
De Richtlijn Waterzuinig Wonen biedt praktische handvatten voor het ontwerpen, realiseren en beheren van waterzuinige woningen en woonwijken. De publicatie helpt gemeenten, ontwikkelaars en adviseurs bij het maken van toekomstbestendige keuzes rondom drinkwaterbesparing en alternatieve watersystemen.
Risicobeheer huishoudwatersystemen
Het document Risicobeheer huishoudwatersystemen laat zien hoe risico’s rondom gezondheid, beheer en verantwoordelijkheid kunnen worden beheerst bij de toepassing van huishoudwatersystemen. Het geeft inzicht in randvoorwaarden voor veilige en verantwoorde implementatie in de gebouwde omgeving.
Wat hebben we verder al gedaan?
De eerste stap was een online Webinar Waterbesparende oplossingen, samen met de Expertgroep Circulair Water.
Webinar Waterbesparende oplossingen
In het Webinar worden de meest voorkomende oplossingen besproken over vijf categorieën waarin besparing op drinkwater mogelijk is. Deze zijn weergegeven in het waterrad.
Tijdens de webinar werd een advies gegeven over welke maatregelen het meest effect hebben in termen van waterbesparingen. Ook is inzichtelijk wat de mogelijke besparing is voor een rijtjeshuis, een twee onder een kap en een appartementsgebouw, evenals de kosten die hierbij komen kijken. Tot slot geeft het webinar een kort overzicht over gezondheidsrichtlijnen waar rekening mee dient te worden gehouden
Werkgroepen
Daarnaast zijn er rapportages en hulpmiddelen ontwikkeld door verschillende werkgroepen:
Waterbesparende maatregelen
Deze werkgroep heeft een overzicht gemaakt van alle mogelijke maatregelen, inclusief waterbesparingspotentieel, kosten en andere aandachtspunten voor aanleg en beheer van de maatregelen;
Financiën
Deze werkgroep heeft mogelijke manieren van bekostiging van de maatregelen inzichtelijk gemaakt;
Juridische eisen en randvoorwaarden
Deze werkgroep onderzocht de huidige wet- en regelgeving rondom drinkwater en (her)gebruik van regen- en grijswater, en heeft inzichtelijk gemaakt waarmee rekening gehouden dient te worden in projecten;
Schaalbare aanpak
Deze werkgroep heeft een stappenplan geschreven voor projecteigenaren om waterzuinig bouwen toe te passen, evenals een hulpmiddel voor deze organisaties om hun ambitie op waterbesparing te bepalen;
Hoe gaan we verder?
De Bouwtafel is inmiddels uitgegroeid tot een landelijk begrip. De menukaart en andere producten worden breed gebruikt De Bouwtafel Waterzuinige Wijken heeft de afgelopen jaren een sterk netwerk opgebouwd van publieke en private partijen die samen werken aan drinkwaterbesparing in de gebouwde omgeving. Na het bestuurlijk overleg van 17 april 2026 is besloten om de samenwerking voort te zetten in een nieuwe uitvoeringsfase. De focus verschuift daarbij van verkenning naar uitvoering, opschaling en implementatie.
In de afgelopen 2,5 jaar is veel kennis ontwikkeld en zijn belangrijke stappen gezet richting waterzuinig bouwen. De komende periode staat in het teken van het toepassen van deze kennis in de praktijk, het verder brengen van openstaande vraagstukken en het versterken van het netwerk rondom waterzuinige wijken.
Binnen deze uitvoeringsfase werken we aan:
- het verder brengen van de politieke, bestuurlijke en technische lobby rondom drinkwaterbesparing
- het toetsen van de Richtlijn Waterzuinig Wonen in voorbeeldprojecten in nieuwbouw en bestaande bouw
- het ontwikkelen van aanvullende kennis over de bekostiging van waterzuinig bouwen
- het beantwoorden van inhoudelijke vragen en het delen van praktijkkennis uit het netwerk
- het begeleiden en uitbreiden van het netwerk van de Bouwtafel en het verbinden met andere landelijke initiatieven
Met deze aanpak werken we samen aan een landelijk toepasbare richtlijn voor waterzuinig wonen en aan de versnelling van drinkwaterbesparing in Nederland. Door praktijkervaring, kennisdeling en samenwerking zorgen we ervoor dat waterzuinig bouwen niet alleen mogelijk is, maar ook breed toepast kan worden.
Bij welke andere projecten sluit dit aan?
Dit project sluit aan bij ons thema Klimaatadaptatie, water en groen. Binnen dit thema werken we aan de uitdagingen van een toekomstbestendig watersysteem en voldoende en schoon drinkwater. Wij voelen dat de urgentie hoog is en werken daarom graag samen met alle partijen die een rol spelen in deze opgave. Zo legden we eerder verbinding tussen een aantal drinkwaterbedrijven en bouwketen om samen te werken aan een handelingsperspectief voor een toekomstbestendig drinkwatersysteem.
Meer weten of aanhaken?
