Manifest Waterzuinige Wijken: versnel waterbesparing in nieuwbouw
De Bouwtafel Waterzuinige Wijken roept het Rijk en alle partijen in de bouw- en waterketen op om waterbesparing in nieuwbouw versneld de norm te maken. Met het manifest, gedragen door meer dan 50 publieke en private partners, zetten wij in op slimmer omgaan met drinkwater, hergebruik van water en het benutten van alternatieve bronnen. De groeiende druk op de drinkwatervoorziening maakt duidelijk: water uit de kraan is niet langer vanzelfsprekend. Door samenwerking, innovatie en nieuwe standaarden bouwen we aan toekomstbestendige, waterzuinige wijken in heel Nederland.
Samen bouwen aan waterzuinige wijken van de toekomst
Op 17 april 2026 kwamen we samen met bestuurders, overheden, brancheorganisaties en bedrijven uit de water, bouw -en installatiesector in Amersfoort voor de lancering van het manifest Waterzuinige Wijken. Met dit manifest roepen de meer dan 50 partners van de Bouwtafel Waterzuinige Wijken op tot actie om samen bouwen aan waterzuinige wijken van de toekomst. Hiermee beoogt de Bouwtafel een toekomst te creëren waarin er duurzaam water wordt gebruikt in nieuwe en gerenoveerde woningen.
Tijdens de lancering van het manifest werd stilgestaan bij het waarom, hoe en wat van waterzuinig bouwen: waarom drinkwaterbesparing nu noodzakelijk is, hoe waterzuinige maatregelen concreet toegepast kunnen worden, wat er al gebeurt en hoe dit versneld kan worden.
Groeiende vraag dempen met besparen
Voldoende schoon water is een primaire levensbehoefte. Voor de mens is het essentieel voor hygiëne en gezondheid. Drinkwater uit de kraan is in de toekomst niet meer vanzelfsprekend. Omdat er bij een groeiende vraag in de toekomst te weinig beschikbare productiecapaciteit zal zijn. Daardoor neemt de leveringszekerheid af. Door drinkwatercongestie dreigt de woningbouwopgave te stagneren. Ook bedrijven kunnen economische schade ondervinden wanneer zij niet over voldoende drinkwater kunnen beschikken.
We staan voor grote uitdagingen: het woningtekort, de renovatie van bestaande bouw en toenemende verdroging door klimaatverandering vragen om een andere aanpak. Om de groeiende vraag te beperken zijn drinkwaterbesparing, hergebruik en de inzet van alternatieve bronnen noodzakelijk. Daarnaast moeten we water in de omgeving vasthouden en opslaan en de drinkwater‑ en zuiveringsvoorzieningen uitbreiden, renoveren en aanpassen.
Urgentie neemt snel toe
De druk op de drinkwatervoorziening groeit. De vraag stijgt, terwijl beschikbare winbronnen onder druk staan door droogte, klimaatverandering en vervuiling. Volgens prognoses is er in 2030 jaarlijks 100 miljoen m³ extra drinkwater nodig. Tegelijkertijd bouwen we door aan de grote woningbouwopgave.
In steeds meer regio’s wordt dit zichtbaar in de praktijk. Net als bij netcongestie ontstaat er watercongestie: er is onvoldoende capaciteit om nieuwe woningen en bedrijven aan te sluiten op het drinkwatersysteem. Dit vormt een directe belemmering voor ruimtelijke ontwikkeling en economische groei.
Grote besparingskansen in woningen
Een belangrijk deel van het drinkwatergebruik vindt plaats in huis, bijvoorbeeld voor douchen en toiletspoeling. Door het toepassen van waterzuinig sanitair en het hergebruik van regen-, grijs- en zwart water kan het drinkwatergebruik per woning met tot wel 45% worden verminderd.
Waterzuinig bouwen biedt daarmee niet alleen verlichting voor de drinkwatervoorziening, maar is ook een randvoorwaarde voor het realiseren van de woningbouwopgave. Oplossingen daarvoor zijn beschikbaar, maar worden nog onvoldoende toegepast.
Manifest: oproep tot versnelling
Een belangrijk moment tijdens de bijeenkomst was de gezamenlijke onderschrijving van het manifest met de titel “Ons drinkwater droogt op: voorkom een drinkwatercrisis!”.
Met dit manifest doen de deelnemende partners een oproep aan bestuurders, volksvertegenwoordigers, kennisinstituten en alle betrokkenen of belanghebbende in de water- en bouwketen om:
- Versnelling aan te brengen in de uitvoering van drinkwaterbesparing
- Duidelijk en toepasbaar beleid te ontwikkelen (zoals een landelijke richtlijn Waterzuinig Wonen)
- Waterbesparing te verankeren in wet- en regelgeving
- Hemelwater beter te benutten door infiltratie en hergebruik
Deze oproep wordt ook onderbouwd in een position paper, waarin de urgentie, knelpunten en oplossingsrichtingen uitgebreid zijn beschreven.
Samen naar een nieuwe standaard
De partners in de Bouwtafel Waterzuinige Wijken spreken met het manifest de ambitie uit om waterzuinige woningen de nieuwe standaard te maken, in nieuwbouw en renovatie. Met kennis, praktijkvoorbeelden en samenwerking willen we deze beweging versnellen. Drinkwater uit de kraan is geen vanzelfsprekendheid meer. Nu is het moment om door te pakken voordat watercongestie de nieuwe rem wordt op woningbouw en ontwikkeling.
